BIOCHEMIA CHOROBY

Niedokrwistość sierpowata

podstawienie polarnego glutaminianu przez niepolarną walinę w pozycji szóstej podjednostki Beta hemoglobiny A

Choroba Alzheimera

Przyczyna: gromadzenie amyloidu Beta —-> peptyd ten jeśli ulegnie agregacji uzyskując konformację beta kartki staje się neurotoksycznym czynnikiem chorobotwórczym , osadza się w mózgu i pochodzi z enzymatycznego rozszczepienia ( enzym - sekretazy ) większego białkowego prekursora amyloidu , peptyd Abeta ulega agregacji wytwarzając amyloid który gromadzi się w miąższu mózgu i wokół naczyń krwionośnychdrugi czynnik—> kumulacja neurofibrylarnych splotów wewnątrz neuronów, kluczowy ich składnik to hiperfosforylowane i nierozpuszczalne białka tau( jego nieprawidłowa forma), prawidłowa jest składnikiem mikrotubul, wadliwe białko tau blokuje to prawidłoweObjawy: zaburzenia funkcji poznawczychDziedziczenie - większość przypadków nie ma podłoża genetycznego, mimo ze co najmniej 5 % przypadków dotyczy rodzinnej postaci choroby

Choroba Parkinsona

Przyczyna: amyloid powstaje z alfa-synukleiny

Zakaźne encefalopatie gąbczaste TSE, w tym Choroba Creutzfeldta- Jakoba u ludzi, scrapie u owiec, gąbczasta encefalopatia bydła( choroba szalonych krów)

Przyczyna : zakaźne białko PrPsc- wykazuje znaczną oporność na czynniki proteolityczne, tworzy nierozpuszczalne agregaty włókien podobnych do amyloidu, jego niezakaźna forma PrPc jest kodowana przez ten sam gen co forma zakaźna jest obecna na powierzchni neuronów i komórek glejowych —> jest to białko gospodarza , fragmenty PrPc które mają alfa helisę są zastępowane przez beta kartki i tworzy się forma zakaźna ( zmiana w konformacji przestrzennej)Skutek: śmiertelne, brak leczenia

Szkorbut

Przyczyna: brak wit. C—-> upośledzona hydroksylacja proliny i lizyny —-> zaburzone tworzenie w. Wodorowych —> zaburzona stabilna postać potrójnej helisy ; ponadto połączenia krzyżowe się nie tworzą co zmniejsza wytrzymałość na rozciąganie powstałego włóknaSkutek: kruchość naczyń włosowatychObjawy: wybroczyny ( przebarwienia przypominające siniaki) na kończynach, będące przejawem powstawania podskórnych wybroczyn krwi, bolesność dziąseł, wypadanie zębów, uczucie zmęczenia, obrzęki stawów, zmiany kostne

Zespół Menkesa

niedobór miedzi związany z chromosomem X

Choroba Wilsona

przeładowanie miedzią, AR

Zespół Ehlresa-Danlosa EDS

Przyczyna: niedobór enzymów biorących udział w obróbce kolagenu( np. Oksydaza lizylowa, peptydaza N-prokolagenowa) lub na skutek zmiany sekwencji aminokwasowej kolagenów typu I, III, VObjawy: Postać klasyczna- defekt kolagenu V , nadmierna rozciągliwość i delikatność skóry, nadmierna ruchomość stawówPostać naczyniowa- najcięższa, defekt kolagenu III, pęknięcie aorty—> śmierćNiebieska twardówkaDziedziczenie - autosomalnie dominująco

Osteogenesis imperfecta OI

Przyczyna: mutacje dominujące w genach kodujących łańcuchy alfa 1 lub alfa 2 kolagenu typu I; najczęstsze mutacje to wymiana glicyny na a-a z większym łańcuchem bocznym —> nie tworzy się helikalna strukturaObjawy: typ I OI - umiarkowana wrażliwość kości, utrata słuchu, niebieska twardówka, nieprawidłowy rozwój zębówTyp II- letalny, śmierć w okresie okołonoworodowym na skutek powikłań płucnych , złamania in uteroTyp III- liczne złamania przy urodzeniu, niski wzrost, skrzywienie kręgosłupa(kifoza), niebieska twardówka

zespoł Marfana

Przyczyna:mutacja w genie kodującym fibrylinę 1, nieprawidłowa fibrylina jest włączana razem z prawidłową co hamuje tworzenie prawidłowych mikrofibryliObjawy: choroba tkanki łącznej, nieprawidłowa integracja strukturalna w obrębie układu serowo-naczyniowego i szkieletu, niebieska twardówka

rozedma płuc

Przyczyna i Skutek: wrodzone defekty AAT, mutacja pojedynczego nukleotydu purynowego(zmiana GAG na AAG) —> wariant Z —> AAT nieprawidłowo się fałduje i agreguje w RER hepatocytów—>Obniżenie wydzielania przez wątrobę —> mało do płuc, dużo w wątrobie—> marskość wątroby , niszczenie pęcherzyków płucnych przez elastazę neutrofilową bo AAT jej nie hamuje-metionina w pozycji 358 wymagana aby AAT połączyło się z proteazami, u palacych oksydacja metioniny i unieczynnienieDziedziczenie: rozedma rozwija się u osób które odziedziczyły dwa nieprawidłowe allele genu kodującego AAT, u heterozygot stężenia AAT są wystarczające do zabezpieczenia pęcherzyków przed uszkodzeniem-AAT produkowana głównie w wątrobie

zespół Lescha-Nyhana

Przyczyna: prawie całkowity niedobór HGPRT—-> uniemożliwia reutylizację hipoksantyny i guaniny —-> nadmierne ilości kwasu moczowego(końcowy produkt degradacji puryn)—-> ale też zwiększone stężenie PRPP i zmniejszone IMP i GMP ——> GPAT ma nadmiar substratu, ograniczona dostępność inhibitorów —-> zwiększona synteza puryn de novo ——> przyśpieszony ich katabolizm—-> dużo kwasu moczowego —-> hiperurykemiaObjawy: kamica moczanowa, dna moczanowa( odkładanie kryształów kwasu moczowego w stawach i tk. Miękkich, upośledzenie motoryczne, deficyty funkcji poznawczych, zaburzenia behawioralne np. Samookaleczenia się( gryzienie warg i palców)Dziedziczenie: rzadkie, sprzężone z ch. X dziedziczone recesywnie schorzenie

Niedobór dezaminazy adenozynowej ADA

Przyczyna: niedobór ADA(jego największa aktywność w limfocytach)—> kumulacja adenozyny —-> wzrost dATP—-> hamowanie reduktazy rybonukleotydowej —-> nie mogą tworzyć się nukleotydy zawierające deoksyrybozę —-> nie wytwarza się DNA—-> kumulacja dATP i adenozyny—> zahamowanie rozwoju limfocytów i ich apoptozaSkutek: SCID( ciężki złożony niedobór odporności)- mało LT, LB, NKDziedziczenie: autosomalnie recesywnieLeczenie: przeszczep szpiku BMT, enzymatyczna terapia zastępcza ERT, terapia genowaPozbawione leczenie dzieci umierają przed 2 rokiem życia z powodu infekcji

Niedobór Fosforylazy nukleozydów purynowych PNP

-przyczyna lżejszej postaci niedoboru odporności, dotyczy LT, autosomalnie recesywnie, osoby z tym niedoborem zapadają na nawracające infekcje i wykazują opóźnienie rozwoju ukł.nerwowego

dna moczanowa

Przyczyna: zwiększone stężenie kwasu moczowego(hiperurykemia) , przyczyny hiperurykemi:Za małe wydalanie kwasu moczowego- u 90% jest to przyczyna, pierwotne lub wtórne<— kwasica, leki , ołówNadprodukcja kwasu moczowego- rzadkie, idiopatyczna(przyczyna nieznana) , mutacje syntetazy PRPP—> wzrost PRPP—> dużo kwasu moczowego , zespół Lescha-Nyhana, nadmierna produkcja purynSkutek: odkładanie kryształków moczanowych( guzki dnawe) jednosodowych (MSU) w stawach, tk.miękkich( przyczyna przewlekłego artretyzmu, , nerkach(kamica moczanowa)-Hiperurykemia sama nie wywoła dny, ale każdy przypadek dny ma hiperurykemie, zazwyczajbezobjawowa, może wskazywać na choroby współistniejące jak nadciśnienieRozpoznanie: badanie płynu stawowego przy użyciu mikroskopu polaryzacyjnegoLeczenie: allopurinol( przy nadprodukcji)- hamowanie aktywności oksydazy ksantynowej—-> kumulacja ksantyny i hipoksantyny które są lepiej rozpuszczalne niż kwas moczowyŚrodki przeciwzapalne(kolnicyna, leki steroidowe)Środki urykozuryczne(probenecyd, sulfinpirazon) - wzrost wydalania kwasu moczowegoFebuksostat( nie purynowy inhibitor XO)-Dieta bogata w mięso, owoce morza i etanol zwiększa ryzyko dny, a dieta z dużą ilością niskotłuszczowego mleka zmniejsza

Acyduria orotowa

fosforybozylotransferaza orotanowa i dekarboksylaza OMP są oddzielnymi domenami katalitycznymi tego samego polipeptydu syntazy UMPMała aktywność każdej z obu domen prowadzi do zahamowania wzrostu, niedokrwistości megaloblastycznej i wydalania dużych il.kwasu orotowego w moczuPodanie urydyny powoduje złagodzenie niedokrwistości i zmniejszy wydalanie orotanów

Zespół Lyncha HNPCC

mutacje w MMR(naprawa źle sparowanych nukleotydów) , dziedziczny rak jelita grubego

xeoderma pigmentosum (XP)

Przyczyna: dimery pirymidyn(tyminy) tworzą się w k-kach skóry ludzi eksponowanych na promieniowanie UV bez użycia filtra , w XP k-ki nie mogą naprawiać uszkodzonego DNA—-> kumulacja mutacji, XP może być spowodowana wadami któregokolwiek z kilku genów kodujących białka XP, które są wymagane do NER( naprawa przez wycięcie nukleotydów) uszkodzeń wywołanych przez UVSkutek: liczne, wczesne nowotwory skóry

Rak piersi i jajników

mutacje białek BRCA1 lub BRCA2, które są zaangażowane w HR( rekombinacja homologiczna) zwiększają ryzyko rozwoju raka piersi i jajników

toczeń rumieniowaty

choroba autoimmunologiczna, pacjenci wytwarzają przeciwciała przeciw własnym białkom jądrowym snRNP (białka te uczestniczą w splicingu)

beta-talesemia

wywołują ja mutacje które powodują nieprawidłowy splicing beta-globiny

Choroba Huntingtona

Przyczyna: powtórzenie kodonu CAG w eksonie 1 genu białka huntingtiny, co prowadzi do wstawienia dodatkowych reszt glutaminy do białka, powodując zaburzenia neurodegeneracyjne

Łamliwość chromosomu X i dystrofia miotoniczna

Przyczyna: zwiększenie powtórzeń trinukleotydu w regionach genu nieulegających translacji UTR , w zespole łamliwości chromosomu X, najczęstszej przyczyny upośledzenia umysłowego u mężczyzn, dochodzi do wyciszenia genu przez hipermetylację DNA, w dystrofii miotonicznej, wyciszenie genu przez zmiany splicingowe ze względu na ekspansję tripletu)

zwłóknienie torbielowate CF

Przyczyna: delecja 3 nukleotydów w regionie kodującym gen, co powoduje utratę Phe na 508 pozycji w CFTR, białku kodowanym przez ten gen —-> zaburzenia w składaniu CFTR—-> jego zniszczenie przez proteasom—-> grube, lepkie wydzieliny w płucach i trzustceSkutek: uszkodzenie płuc i zaburzenia trawienneCFTR- normalnie działa jako kanał chlorkowy

Celiakia(glutenozależna choroba trzewna

zespół złego wchłaniania, uwarunkowany odpowiedzią immunologiczną organizmu, wywołaną przez gluten / gliadynę (ona z glutenu

Cystynuria

Przyczyna:-defekt COAL- systemu odpowiedzialnego za wychwytywanie cystyny, ornityny, argininy, lizyny (cewka bliższa nerki)Skutek: obecność tych aminokwasów w moczuObjawy: kamienie nerkoweLeczenie: nawadnianie doustneDziedziczenie: 1:7000

Cystynoza

rzadki defekt transportu cystyny poza lizosomy, prowadzący do powstawania kryształów cystynowych w lizosomach i rozległego uszkodzenia tkanek

Choroba Hartnupów

Przyczyna: defekt w pobieraniu tryptofanu przez transporter AK obojętnych, niedobór niacynyObjawy: dermatologiczne i neurologiczne(przypominające pelagre)

zwiększona aktywność DAO

zwiększona podatność zachorowania na schizofrenie

Hiperamonemia /// amoniak 5-35 mikromoli

stan ostry, amoniak neurotoksyczny dla CUNObjawy zwiększonego stężenia amoniaku we krwi- drżenie mięśni, bełkotliwa mowa, nadmierna senność, wymioty, obrzęk mózgu, upośledzenie ostrości widzenia, a nawet śpiączka i śmierćNabyta- wskutek schorzeń wątroby / zapalenie wirusowe, subst. hepatotoksyczne np. alkohol marskość—> krążenie oboczne —> wzrost NH3 we krwi (nie idzie krew do hepatocytów)Wrodzona-niedobory enzymów cyklu mocznikowego NAGS-sprzężony z ch.X niedobór OTC ; głównie mężczyźni-reszta autosomalnie recesywnie-hiperamonemia przez brak arginazy —łagodny przebieg, może być wydalana z moczem bez przekształcania w mocznikLeczenie: dieta niskobiałkowa, substancje kowalencyjnie wiążące AK nieniezbędne co umożliwia wytwarzanie związków azotowych wydalanych z moczem np. Podawany doustnie fenylomaślan —> fenylooctan + glutamina—> fenyloacetyloglutamina —> wydalenie

Pierwotna oksaluria typ 1

niedobór transaminazy w peroksysomach wątroby—> nadprodukcja szczawianów—-> kamienie szczawianowe—> uszkodzenie nerek

Niedokrwistość megaloblastyczna

niedobór folianów—> mniejsza dostępność puryn i mono fosforanu tymidyny niezbędnych do syntezy DNA

Fenyloketonuria PKU

Przyczyna: niedobór PAH (hydroksylazy fenyloalaninowej)Objawy:1. hiperfenyloalaninemia, niedobór tyrozyny, wzrost stężenie metabolitów fenyloalaniny-fenylopirogronian, fenylooctan, fenylomleczan—> mysi zapach moczu2.Objawy w OUN: ciężkie upośledzenie intelektualne, opóźnienie rozwoju, małogłowie, napady padaczkowe3. Hipopigmentacja— bo niedobór tyrozynyLeczenie: dieta restrykcyjna( mała ilość fenyloalaniny w diecie) , podaż tyrozyny-Jeśli kobieta z PKU, która nie stosuje diety zajdzie w ciąże —-> matczyny zespół PKU —> małogłowie, wrodzone wady serca u płodu

*Choroba syropu klonowego MSUD

Przyczyna: niedobór dehydrogenazy alfa-ketokwasów z rozgałęzionymi łańcuchami bocznymi BCKDSkutek: wzrost stężeń BCAA i ich alfa-keto w osoczu i moczuObjawy: problemy z karmieniem, wymioty, kwasica ketonowa, zmiany napięcia mięśniowego, zaburzenie neurologiczne(—> śpiączka), woń moczu jak syropu klonowego-wysoki wskaźnik śmiertelnościDziedziczenie: autosomalnie recesywnaLeczenie: dieta restrykcyjna dotycząca BCAA

Albinizm

Przyczyna: wady metabolizmy tyrozynySkutek: niewystarczająca produkcja melaniny —-> częściowy lub całkowity brak barwnika włosów, skóry, oczu-niedobór tyrozynazy—> typ 1(oczno-skórny) , najcięższa postać, całkowity brak barwnikaprócz hipopigmentacji też wady wzroku i światłowstręt, zwiększone ryzyko zachorowania na raka skóryDziedziczenie: autosomalnie recesywne(tryb podstawowy), autosomalnie dominujący, sprzężony z płcią

Homocystynuria

Przyczyna: wady metabolizmu Hcy , najczęściej defekt beta-syntazy cystationinowej (Hcy—> cystationina)Skutek: duże stężenie Hcy w moczu i osoczu, dużo metioniny w osoczu, spadek cysteiny w osoczuObjawy: zwichnięcie soczewki, anomalnie szkieletu, upośledzenie umysłowe, zwiększone ryzyko zakrzepów, niektórzy wrażliwi na doustne B6Leczenie: restrykcja dotycząca metioniny i suplementacja B12 i folianamiDziedziczenie: autosomalnie recesywna

Alkaptonuria

acyduria organicznaPrzyczyna: niedobór oksydazy homogentyzynianowejSkutek: kumulacja kwasu homogentyzynowiego HA ( zw. Pośredni szlaku degradacji tyrozyny) , wzrost HA w moczu, wczesne zapalenie dużych stawów, ochronoza(czarny barwnik) w chrząstkach i tk.kolagenowejLeczenie: restrykcje żywieniowe dotyczące fenyloalaniny i tyrozyny(celem jest zmniejszenie HA)

Tyrozynemia typ 1

Przyczyna: niedobór hydrolazy fumaryloaletooctanowejSkutek: kumulacja fumaryloacetooctanu i jego metabolitów zwłaszcza sukcynylo-CoA w moczuObjawy: kapuściany zapach skóry i moczu , uszkodzenie wątroby, kwasica cewkowaLeczenie: restrykcje diety dotyczące fenyloalaniny i tyrozyny także terapię poprzez redukcję substratu

Kwasica metylomalonowa

Przyczyna: niedobór mutazy metylomalonylo-CoA lub adenozylokobalaminy(pochodna B12)Skutek: wzrost kwasu metylomalonowego we krwiObjawy: kwasica metaboliczna i zaburzenie rozwojowe

Histydynemia

Przyczyna: niedobór histydazySkutek: we krwi i moczu podwyższone stężenia histydynyprzebieg łagodny

Cystationinuria

Przyczyna: niedobór cystationinazy(B6)Skutek: gromadzenie cystationinyprzebieg łagodny

Utrata funkcji ALAS2

sprzężona z ch.X niedokrwistość syderoblastyczna i przeciążenie organizmu żelazemDziedziczenie ogólnie AD poza wrodzoną porfirią erytopoetyczną i niedoborem dehydratazy ALA i ferrrochelatazy

Porfiria Skórna Późna (przewlekła porfiria wątrobowa)

Przyczyna: ciężki niedobór UROD(dekarboksylaza uroporfirynogenowa) —-> uroporfiryna ulega kumulacji w moczuObjawy:objawy skórne, zmiany barwy moczu od czerwonej do brązowej, nadwrażliwość na światłoDziedziczenie: autosomalnie dominująca, u 25% chorych mutacja genu UROD*początek choroby- 4/5 dekada życia*najbardziej rozpowszechniona porfiria*Ostre porfirie wątrobowe - charakteryzują się ostrymi objawami żołądkowo-jelitowymi, neuropsychicznymi i motorycznymi, którym może towarzyszyć nadwrażliwość na światło

Porfiria ostra przerywana

Przyczyna: niedobór syntazy hydroksymetylobilanu—-> porfobilinogen i ALA ulegają kumulacji w moczuObjawy: bóle brzucha, zaburzenia neuropsychiczne, mocz ciemnieje pod wpływem światła i powietrza, brak nadwrażliwości na światłoDziedziczenie: autosomalnie dominująca

-Dziedziczna koproporfiria

Przyczyna: niedobór oksydazy koproporfirynogenowej III—-> koproporfirynogen i inne metabolity poprzedzające blok kumulują się w moczuObjawy: nadwrażliwość na światłoDziedziczenie: autosomalnie dominująca

Porfiria mieszana

Przyczyna: niedobór oksydazy protoporfirynogenowej —-> Protoporfiryna IX i metabolity poprzedzające blok w moczuObjawy: nadwrażliwość na światłoDziedziczenie: autosomalnie dominująca

Wrodzona porfiria erytropoetyczna

Przyczyna: niedobór syntazy uroporfirynogenowej III—> uroporfirynogen I i Koproporfirynogen I kumulują się w moczuObjawy: nadwrażliwość na światłoDziedziczenie: autosomalnie recesywna

-Protoporfiria erytropoetyczna

Przyczyna: niedobór ferrochelatazy—-> Protoporfiryna IX kumuluje się w erytrocytach, szpiku kostnym , osoczuObjawy: nadwrażliwość na światłoDziedziczenie: autosomalnie recesywnie i dominująco

Zespół Criglera-Najjara typ 1 i 2, Zespół Gilberta

niedobór UDP-glukuronozylotransferazybilirubinowej( UGT-bilirubinowa); Criglera-Najjara typ 1 ma najcięższy przebieg

Zespół Dubina-Johnsona

rzadki niedobór białka MRP2 transportującego sprzezana bilirubine poza hepatocyt

żółtaczka hemolityczna( przedwątrobowa)

Przyczyna: intensywna hemoliza(np. U pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową, niedoborem kinazy pirogronianowej lub dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej) —-> wytwarzana za szybko bilirubina, wątroba nie nadąża ze sprzęganiem —-> UCB rośnie we krwi(hiperbilirubinemia niesprzężona)Objawy: wzrost UCB, wzrost urobilinogenu w moczu

Żółtaczka miąższowa(wątrobowa)

Przyczyna: uszkodzenie komórek wątroby np. Przy marskości wątroby lub zapaleniu—>hiperbilirubinemia niesprzężona( ograniczone procesy sprzęgania) ; Jeśli CB jest wytwarzana, ale zamiast z wątroby do żółci to idzie do krwi to —> hiperbilirubinemia sprzężonaObjawy: UCB wzrost/ lub nie? , CB wzrost w moczu i krwi , wzrost urobilinogenu w moczu, kał odbarwiony

*Żółtaczka zastoinowa(pozawątrobowa)

Przyczyna: przeszkoda na drodze przepływu żółci przez przewód żółciowy wspólny(cholestaza pozawątrobowa) np. Obecność guza lub kamieni —> CB cofa się do krwi( hiperbilirubinemia sprzężona) —> CB wydalana z moczem który ciemniejeObjawy: bóle żołądkowo-jelitowe, nudności, odbarwiony gliniasty kał, wzrost CB w krwi i moczu, brak urobilinogenu w moczu

Żółtaczka noworodków

- zwiększone UCB podczas 1 tyg. Życia( przejściowa fizjologiczna żółtaczka), bo wątrobowa UGT-bilirubinowa jest niska( poziom aktywności osiąga po 4 tyg. ; przekroczenie pojemności albumin do wiązania UCB—> dyfuzja bilirubiny do jąder podkorowych mózgu—-> encefalopatia toksyczna i patologiczna żółtaczkaLeczenie: niebieskie światło fluorescencyjne(fototerapia)—> bilirubina do bardziej rozpuszczalnych w wodzie izomerów—> izomery wydzielane do żółci bez konieczności sprzęgania z kwasem glukuronowym

Mikrocytarna niedokrwistość niedobarwliwa

zmniejszona synteza Hb, która prowadzi do wytwarzania RBC o mniejszych rozmiarachLeczenie:Podawanie Fe

*Dziedziczna hemochromatoza HH

Przyczyna: mutacja w genie HFE—> przeładowanie żelazem( zwiększenie stężenia Fe i wysycenia Tf) ->obniżenie stężenia hepcydyny->hemosyderozaObjawy: hiperpigmentacja z hiperglikemią (brązowa cukrzyca), uszkodzenie wątroby, trzustki, sercaLeczenie: flebotomia, chelator FeDziedziczenie:autosomalnie recesywna

mutacje mtDNA——> miopatie mitochondrialne i neuropatia nerwu wzrokowego Lebera

obustronna utrata widzenia centralnego w wyniku zwyrodnienia nerwowo-siatkówkowego, w tym uszkodzenia nerwu wzrokowego

Psychoza Wernickego Korsakowa

Przyczyna: niedobór tiaminy(poprzez nadużywanie alkoholu) lub niacyny —-> PDHC nieaktywny —->komórki mózgu nie wytwarzają wystarczającej ilości ATP przez TCASkutek: encefalopatia manifestująca się jako psychoza Wernickego-Korsakowa, ataksja chodu, oczopląs, problemy z pamięcią i halucynacje z otępieniem KorsakowaLeczenie:suplementacja tiaminą

Kwasica mleczanowa

Przyczyna: niedobór podjednostki alfa tetrameru E1 kompleksu PDHC —-> pirogronian zamiast do acetylo-CoA to do mleczanu(kat. Przez dehydrogenazę mleczanową)Objawy: neurodegeneracja, spastyczność mięśni, a u noworodków wczesny zgonDziedziczenie: dominujący, sprzężony z płciąLeczenie: nie ma sprawdzonego sposobu, ale ograniczenie węglowodanów w diecie i suplementacja tiaminy mogą zredukować objawy

Zespół Leigha(podostra martwicza encefalopatia)

Przyczyna: mutacja w genach kodujących białka PDHC, ETC, syntazę ATP(może dotyczyć zarówno mtDNA jak i jądrowego DNA)—-> zaburzenia w wytwarzaniu mitochondrialnego ATPObjawy: jest to postępujące zaburzenie neurodegeneracyjne

wole- powiększenie tarczycy

są wyrazem mechanizmu kompensacyjnego spowodowanego niedostatecznym wytwarzaniem hormonów tarczycy, wspólny mianownik dla wszystkich stanów to podwyższone TSHPrzyczyna wola prostego: niedobór jodków w pożywieniu, nadmierna podaż jodków u osób z uszkodzonym mechanizmem autoregulacji syntezy hormonów tarczycy, dziedziczne zaburzenia biosyntezy hormonów tarczycy w :transporcie I-JodowaniuSprzęganiuNiedobór dejodynazyBiosynteza nieprawidłowych białek jodowanychLeczenie: podawanie egzogennych hormonów tarczycy, suplementacja lub restrykcja podawania I- tylko w określonych rodzajach

Niedoczynność tarczycy

Przyczyna: pierwotna lub spowodowana chorobą przysadki lub podwzgórza, niedostateczna ilość wolnej T3 lub T4Objawy: obniżenie podstawowej przemiany materii, zwolnienie pracy serca, nadciśnienierozkurczowe, ogólne spowolnienie, senność, zaparcia, nadwrażliwość na zimno, sucha skóra, łamliwość włosów, bladożółta cera,Leczenie: podawanie egzogennych hormonów tarczycy

Nadczynność tarczycy(tyreotoksykoza)

Przyczyna: Choroba Gravesa—> spowodowana wytwarzaniem IgG pobudzających receptory tyreotropinowe TSI —> powiększanie tarczycy i nadmierna biosynteza T3 i T4 spowodowana niewystąpieniem sprzężenia zwrotnego między TSI a wytwarzaniem hormonów tarczycyObjawy: tachykardia, wysoka amplituda ciśnienia skurczowo-rozkurczowego, nerwowość, bezsenność, chudnięcie mimo dużego apetytu, osłabienie, nadmierne pocenie się, nietolerancja ciepła, zaróżowiała wilgotna skóra,Leczenie: leki blokujące biosyntezę hormonów tarczycy, niszczenie miąższu tarczycowego za pomocą radioaktywnego jodu, usunięcie tarczycy

Nietolerancja laktozy

Przyczyna: niewielkie zmiany w sekwencji DNA chromosomu 2 —> niedobór laktazyDiagnoza: Pobór H2 w wydychanym powietrzuLeczenie: ograniczenie spożywanie produktów z laktozą, a także warzyw zielonych jak brokuły w celu zapewnienia odpowiedniej podaży wapnia, enzymatyczna terapia zastępcza-nietolerancja laktozy wywołana zależną od wieku utratą laktazy(hipolaktazja osób dorosłych) to najczęstszy z niedoborów

Wrodzony niedobór sacharazy-izomaltazy

Dziedziczenie:autosomalnie recesywneLeczenie: ograniczenie spożycia sacharozy, enzymatyczna terapia zastępczaDiagnoza:Pobór H2 w wydychanym powietrzu

Typ V: Choroba McArdle'a

Przyczyna: niedobór fosforylazy glikogenowej lub miofosforylazy mięśni szkieletowychdotyka mięśni szkieletowych, enzym wątrobowy prawidłowyOsłabienie i skurcze mięśni po wysiłkuBrak zwiększonego stężenia mleczanu we krwi przy intensywnym wysiłkuMoże być mioglobinemia i mioglobinuriaStan łagodny przewlekływ m. Duże stężenie glikogenu o prawidłowej budowie

Typ II: Choroba Pompego

Przyczyna: niedobór lizosomalnej alfa(1—>4)glukozydazy-jedyna lizosomalna choroba spichrzeniowauogólniona( gł.serce, wątroba, mięśnie)-nadmiar glikogenu w lizosomach-budowa glikogenu prawidłowa-stężenie cukru we krwi prawidłowe-hipotonia i osłabienie mięśni-znaczne powiększenie serca-forma młodzieńcza: często śmiertelna z powodu uszkodzenia serca-dostępna enzymatyczna terapia zastępcza

Typ III: Choroba Corich

Przyczyna: niedobór 4:4 transferazy lub/i amylo-alfa-(1—>6) glukozydazy-hipoglikemia w okresie poresorpcyjnym-nieprawidłowa budowa glikogenu z 4 lub 1 resztą glukozylową w punkcie rozgałęzienia

*Choroba von Gierkego*Typ Ia

Przyczyna: niedobór glukozo-6-fosfatazy

Choroba von Gierkego typ Ib

Przyczyna: niedobór translokazy glukozo-6-fosforanuObjawy:-wątroba i nerki-ciężka hipoglikemia w okresie poresorpcyjnym-stłuszczenie wątroby, hepato-renomegalia-postępująca choroba nerek-opóźnienie wzrostu i opóźnione pokwitanie-kwasica mleczanowa, hiperlipidemia, hiperrurykemia-prawidłowa budowa glikogenu; zwiększone magazynowanie glikogenuTyp Ib też neuropatie i nawracające infekcjeLeczenie : nocne wlewy glukozy przez sondę żołądkową lub regularne podawanie niegotowanej skrobi kukurydzianej

Rzadka postać cukrzycy MODY2(maturity oset diabetes of the young type 2)

Przyczyna:mutacja genu glukokinazyObjawy: pojawia się u osób młodych, ale ma przebieg podobny do cukrzycy typu 2(upośledzone wchłanianie glukozy i hiperglikemia

Zatrucie arsenem

-hamuje kompleks PDHC(arsenin)-arseniany konkurują z Pi jako substrat dehydrogenazy aldehydu-3-fosfoglicerynowego

Niedobór kinazy pirogronianowej

powoduje przewlekłą niesferocytową niedokrwistość hemolityczną

Samoistna fruktozuria

Przyczyna:nieodbór fruktokinazySkutek:Fruktoza gromadzi się w moczuObjawy:Stan łagodnyDziedziczenie:autosomalnie recesywne(1:130 000 urodzeń)

*Dziedziczna nietolerancja fruktozy HFI

Przyczyna: niedobór aldolazy B—> kumulacja fruktozo-1-fosforanu—>spadek Pi—>ograniczona produkcja ATPSkutek: Kiedy mało ATP, jest dużo AMP —>katabolizm AMP —>hiperurykemia i kwasica mleczanowateż wyhamowanie glukoneogenezy w wątrobie, zmniejszona synteza białka i zmniejszona nerkowa reabsorpcja PiObniżone Pi hamuje też glikogenolizęFruktoza, sacharoza i sorbitol mogą powodować śmiertelne uszkodzenia wątroby i śmierćObjawy: ciężka hipoglikemia, wymioty, żółtaczka, wybroczyny, hepatomegalia, dysfunkcja nerek, hiperurykemia, kwasica mleczanowa, ale też awersja na słodyczne więc brak próchnicyRozpoznanie: obecność fruktozy w moczu, oznaczanie akt.enzymów wątrobowych, testy oparte na pomiarze DNALeczenie:eliminacja fruktozy i sacharozy z diety

Klasyczna galaktozemia

Przyczyna: nieodbór GALT(urydylotransferazy galaktozo-1-fosforanowej)Skutek:kumulacja galaktozo-1-fosforanu, a tym samym galaktozy, nagromadzająca się galaktoza —>galaktitol (reduktaza aldozowa)Objawy: galaktozemia, galaktozuria, gromadzenie się galaktozo-1-fosforanu i galaktitolu w wątrobie, mózgu, gałkach ocznych —>uszkodzenie wątroby, mózgu, zaćmyDiagnostyka: diagnoza prenatalna przez pobieranie próbek kosmówki, badania przesiewowe noworodkówLeczenie: wyeliminowanie galaktozy i laktozy z diety, pomimo leczenie istnieje ryzyko wystąpienia zaćmy, opóźnienia w rozwoju, przedwczesnej niewydolności jajnikówDziedziczenie:autosomalnie recesywne(1:60 000 urodzeń)

Zaćma

zwiększone stężenie galaktitolu

Niedobór galaktokinazy

-rzadkie, autosomalnie recesywne, lżejsze niż kalsyczna galaktozemia-galaktozuria i galaktozemia-kumulacja galaktitolu—>zaćma

Przewlekła choroba ziarniakowa(CGD)

Przyczyna:niedobór oksydazy NADPHSkutek: tlen nie jest redukowany do rodnika nadtlenkowego i wolnych ROSObjawy:ciężkie,nawracające zakażenia, tworzenie ziarniaków(guzkowate obszary zapalne,izolujące bakterie niezniszczone

Niedobór G6PD

Przyczyna: mutacje punktowe w genie G6PD, związana z ch.XSkutki:większość pacjentów nie wykazuje objawów,a u niektórych rozwija się niedokrwistość hemolityczna, gdy przyjmują leki utleniające(np.chloramfenikol, prymachina,acetanilid), spożywają bób(fawizm-efekt hemolityczny spowodowany spożywaniem nasion bobu,nie wszyscy z niedoborem G6PD mają fawizm, ale wszyscy co mają fawizm mają niedobór), zakażenia(rodniki do RBC)-może rozwinąć się też żółtaczka noworodków(1-4 dni po urodzeniu), powstaje na skutek zwiększonej produkcji UCB-osoby które przeżyją mają podwyższoną odporność na malarie(tak jak w talasemii i niedokrwistości sierpowatokrwinkowej)Cechy wariantów:*Klasa V- nadprodukcja G6PD,najbardziej powszechna*Klasa IV-brak objawów klinicznych*G6PD A—>umiarkowany, klasa III, niestabilna, ale kinetycznie prawidłowa G6PD,większa akt.enzymu w młodych RBC*Śródziemnomorski- klasa II; ostra anemia hemolityczna*Klasa I- przewlekła niesferocytarna anemia hemolityczna

Zwłóknienie torbielowate CF

Przyczyna:mutacja w CFTR->spadek wydzielania Cl-, zwiększone pobieranie Na+ i wodySkutek:gęstnienie śluzu w trzustce,enzymy nie mogą dotrzeć do jelita, niewydolność trzustki nawracające zakażenia płucne, niepłodność u mężczyznDziedziczenie:autosomalnie recesywnieLeczenie: uzupełnianie diety ADEK

Hiperlipoproteinemia typu I (rodzinna chylomikronemia)

Przyczyna: niedobór LPL lub koenzymu apo C-II—> na czczo duża ilość chylomikronów we krwi, ciężka hipertriacyloglicerolemiaDziedziczenie:autosomalnie recesywne

Hiperlipoproteinemia typu III(rodzinna dysbetalipoproteinemia, choroba szerokiego pasma beta)

Przyczyna:defekt wiązania chylomikronów resztkowych z rec.wątrobowym(apo-E to ligand tego rec.)-> gromadzą się we krwi -> hipercholesterolemia i miażdżyca tętnic

Niedobór karnityny

-pierwotne->defekty w transporcie błonowym ->jest wydalana z organizmu-wtórne->defekty w utlenianiu FA->kumulacja acylokarnityn->wydalane z moczem; u pacjentów w chorobami wątroby, przy podawaniu leków przeciwpadaczkowych,kwas walproinowy(zmniejszona resorpcja w nerkach)

Niedobór aktywności CPT-1

wątroba; zmniejszona możliwość wykorzytsania LCFA jak źr.energii->upośledzona glukoneogeneza ->hipoglikemia, śpiączka, śmierć

Niedobór aktywności CPT-2

wątroba, mięśnie; najczestsza i najlżejsza postać dotyka mięśnie szkieletowe->słabość mięśni, mioglobinemia po wysiłkuLeczenie: unikanie okresów głodzenia, dieta bogatowęglowodanowa, ubogotłuszczowa, ale uzupełniona o TAG z FA o średniej dł.

Niedobór aktywnośi dehydrogenazy acylo-CoA o średniej dł.łańcucha( MCAD)

-najczęstsza wada Beta-oksydacji u noworodków-autosomalnie recesywnieSkutek: upośledza zdolność do utleniania FA od 6 do 10 at.C(mogą być wykryte w moczu) -> hipoglikemia(tkanki muszą zwiększyć swoją zależność od glukozy), hipoketonemia(zmniejsza się produkcja acetylo-CoA)Leczenie:unikanie długich okresów głodzenia-zwiększona aktywność omega-oksydacji przy tej chorobie

Niedobór B12

propionian i metylomalonian są wydalane z moczem

Dziedziczna kwasica

brak powimowactwa do koenzymu lub niedobór mutazy

Acyduria metylomalonowa

osoba chora nie przekształca wit.B12 do jej pochodnejObjawy: kwasica metaboliczna, objawy neurologiczne

Zespół Zellwegera

defekt biosyntezy peroksysomów ->gromadzenie VLCFA we krwi i tkankach

Sprzężona z ch.X adrenoleukodystrofia

defekt transporty VLCFA przez błonę peroksysomów-> gromadzenie VLCFA we krwi i tkankach

Choroba Refsuma

Przyczyna:niedobór peroksysomalnej PhyH ->kumulacja kwasu fitanowego w osoczu i tkankachObjawy:neurologiczneDziedziczenie: autosomalnie recesywnieLeczenie: Ograniczenia dietetyczne

*Nadmierna produkcja ciał ketonowych

-przy TD1->ketonemia,ketonuria ; zwiększenie we krwi->kwasica, każde ciałko ketonowe oddysocjowuje H+->spadek pH ; utrata z moczem glukozy i ciał ketonowych->odwodnienietak więc, zwiększona il. H+ przy zmniejszonej obj.osocza to przyczyna kwasicy ketonowej(DKA)Objawy: owocowy zapach wydychanego powietrza(nadmiar acetonu)-może towarzyszyć długotrwałemu głodzeniu lub nadmiernemu spożyciu alkoholu etylowego

krętek blady

kiła, kardiolipina jest antygenem rozpoznawanym przez przeciwciała skierowane przeciwko krętkowi blademu; Test Wassermana-wykrywanie tych przeciwciał

Zespół zaburzeń oddychania RDS

-u wcześniaków związany z niewystarczającą produkcją surfaktantu lub jego wydzielania ->śmierć-dojrzewanie płuc przypieszone podaniem matce glikokortyosteroidów , podawanie pourodzeniowa sufaktantu-Ostry RDS- uszkodzenie pęcherzyków ->gromadzenie w płucach płynu->utrudniona wymiana gazowa

Napadowa nocna hemoglobinuria

brak GPI(kotwica glikozylo-fosfatydyloinozytolowa) w komórkach hematopoetycznych, a GPI-zakotwiczone białka chronią komórki krwi przed lizą aktywowaną przez układ dopełniacza

Zespół Bartha

Przyczyna:defekt remodelowania kardiolipinObjawy: kardiomiopatia, słabość mięśni, neutropeniaDziedziczenie: rzadkie, z ch.X

Sfingolipidozy

autosomalnie recesywnie poza Fabry'ego(z ch.X)

Choroba Niemanna-Picka

Przyczyna:niedobór sfingomielinazy(jedna z fosfolipaz C)—> niezdolność do degradacji sfingomielinyTyp A-<1% akt.enzymatycznejObjawy:odkładanie się złogów(zawierają sfingomielinę) jelitowych w wątrobie i śledzionie->powiększenie ; wiśniowo-czerwona plamka; u dzieci-powiększanie złogów sfingomieliny w CUN->neurodegeneracja ->śmierć we wczesnym dzieciństwieTyp B-do 10% aktywności enzymu ; ujawnia się w późniejszym wieku, dłuższy czas przeżyciaObjawy: mniejsze(lub brak) uszkodzenia tkanki nerwowej, ale uszkodzenia płuc, śledziony, wątroby, szpiku kostnego->chroniczna postać wątroby

Choroba Taya-Sachsa

Przyczyna:niedobró Beta-heksozaminidazy A /lub brak aktywatora białkowego GM2->akumulacja gangliozydów GM2Objawy:neurodegeneracyjna, śmiertelna, ślepota,napaday padaczkowe, nadmierne reakcje odruchowe, słabość mięśni, wiśniowo-czerwona plamka żółtaDiagnostyka:badanie histologiczne(przypominające łupinki, inkluzje cytoplazmatyczne, diagnoza prenatalna

Choroba Gauchera

Przyczyna:niedobór beta-glukozydazy ->akumulacja glukocerebrozydówObjawy: powiększenie śledziony i wątroby, osteoporoza, objawy z CUN u dzieciDiagnostyka: cytoplazma o wyglądzie zmiętej kartki papieru, diagnostyka prenatalnaLeczenie: enzymatyczna terapia zastępcza, przeszczep szpiku kostnego

Gangliozydaza Gm1

Przyczyna: niedobór Beta-galaktozydazy-1->akumulacja gangliozydów GM1 i siarczanu keratanuObjawy:uszkodzenia neurologiczne, powiększenie wątroby i śledziony, deformacja szkieletu, wiśniowo-czerwona plamka

Choroba Sandhoffa

Przyczyna:niedobór Beta-heksozaminidazy A i B ->akumulacja GM2 i globozydówObjawy:neurologiczne jak w Taya-Sachsa, zaburzenia narządów wewnętrznych, wiśniowo-czerwona plamka

Choroba Fabry'ego

Przyczyna:nieodbór alfa-galaktozydazy ->akumulacja globozydówObjawy:czerwono-purpurowa wysypka, uszkodzenie nerek i serca, ból stóp i dłoni,Leczenie:Terapia enzymatyczna zastępsza

Leukodystrofia metachromatyczna

Przyczyna: niedobór arylosulfatazy A/brak aktywatora białkowego sapozyny B->akumulacja sulfatydówObjawy:pogorszenie funkcji poznawczych, demielinizacja, paraliż, demencja, nerwy wybarwiają się na kolor żółto-brunatny fioletem krezylowym

Choroba Krabbego(leukodystrofia komórek globoidowych)

Przyczyba:niedobór Beta-galaktozydazy->akumulacja galaktocerebrozydówObjawy:upośledzenie mentalne i motoryczne, ślepota, głuchota, utrata mieliny, ciałka globoidalne w sub.białej mózgu

Choroba Farbera

Przyczyna:niedobór ceramidazy ->akumulacja ceramiduObjawy:ból i zniekształcenia stawów, podskórne guzki, chrypa, ziarniaki tkankowe, wiśniowo-czerwona plamka

sitosterolemia

defekt zwrotnego transportera ABCG5/8

Zespół Smitha-Lemliego-Opitza

częściowy niedobór 7-reduktazy 7-dehydrocholesteroluAutosomalnie recesywnyJedno z kilku wielonarządowych zaburzeń płodu

Kamica żółciowa

zaburzenie procesu wydzielania fosfolipidów i soli żółciowych związanego z transportem wątroby do żółci-> cholesterol wytrąca się w woreczku żółciowym w postaci kamieniPrzyczyna: spadek zawartośći kwasów żółciowych w żółci, lub nadmierne wydzielanie cholesterolu do żółci przy stosowaniu fibratów w celu redukcji cholesterolu i TAG we krwiLeczenie: chirurgiczne usunięcie pęcherzyka żólciowego lub doustne podawanie kwasu chenodeoksycholowego

Abetalipoproteinemia

rzadka hipolipoproteinemia spowodowana defektem MTP-> niezdolność obciążania apo B lipidami -> mało VLDL i chylomikronów, a TAG gromadzą się w wątrobie i jelitach, obniżenie wchłaniania ADEK, niski poziom LDL-jest to przyczyna niedoboru witaminy E

Niealkoholowe stluszczenie wątroby

gdy nie ma równowagi między syntezą TAG w wątrobie, a wydzielaniem VLDL, takie stany to otyłość i cukrzyca typu 2)

Hiperlipidemia IIa(rodzinna hipercholesterolemia) FH

defekt syntezy rec. LDL-> wzrost LDL-C w osoczu ->miażdzyca tętnicAutosomalnie dominująca hipercholesterolemia może być spowodowana też defektrm apoB- 100 obniżajacym jego wiązanie z rec . Lub wynika ze zwiększonej akt. proteazy,konwertazy propeptydowej(PCSK9) która pobudza lizosomalną degradację rec.

Choroba Wolmana

autosomalnie recesywnie-niedobór w zdolności hydrolizowania lizosomalnych estrów cholesterolu

Choroba Niemmana-Picka typ C

autosomalnie recesywnie-niedobór w transporcie wolnego cholesterolu na zewnątrz lizosomu

Choroba Tangierska

niedobór ABCA1->obniżenie poziomu HDLz powodu rozkładania apo A-1

Defekt specyficznych białek ABC(mają kasetę wiążącą ATP

choroba tangierska, sitosterolemia, mukowiscydoza, adrenoleukodystrofia sprzężona z ch.X, RDS, choroba wątroby spowodowana obniżonym wydzielaniem soli żółciowych

HipoglikemiaObjawy:

adrenergiczne(neurogenne, autonomiczne)-niepokój, kołatanie serca, drżenie rąk, potliwość; gdy stężenie glukozy spada gwałtownieNeurologiczne- uszkodzenie funku mózgu, bóle głowy, dezoierntacja, niewyraźna mowa, śpiączka, smierć; gdy stężenie spada stopniowo, nawet <50mg/dl

hipoglikemia - regulacja

krotkotrwała doraźna-glukagon(glikogenoliza, glukoneogeneza) i epinefryna(glikogenoliza, lipoliza); epinefryna-rola krytyczna gdy za mała sekrecja glukagonu(zawaansowane stadium cukrzycy t.1)Kortyzol i GH-długotrawałą regulacja w metabolizmie glukozy

hipoglikemia typy

1)wywołana przez insulinę2)poposiłkowa-nadmierne wydzielanie insuliny po posiłku, przejściowa z łagodnymi objawami adrenergicznymi, zalecane małe posiłki3)na czczo-rzadko, poważne,objawy neuroglikopeniczne, przy uszkodzonej wątrobie, guzach trzustki(nadprodukcja insuliny) , defekty w utlenianiu FA(wrodzone)4)poalkoholowa- wzrost stężenia NADH w metabolizmie alkoholu, spadek wytwarzania glukozy(bo pirogronian do mleczanu, a OAA do jabłczanu), mało OAA to acetylo-CoA do ciał ketonowych->ketoza alkoholowa->kwasica ketonowa

Niedokrwistość z niedożywienia

MCV<80 - niedokrwistość mikrocytarna( niedobór żelaza, askorbinianu, pirydoksyny)MCV 80-100- normocytarna, niedożywienie białkowo-energetyczneMCV>100- niedokrwistość makrocytarna(niedobór B12, B9); megaloblastyczna, bo nagromadzenie dużych, niedojrzałych prekursorów RBC w szpiku i krwi, ale też neutrofile z hipersegmentacją jąder komórkowych-niedobór folianu(B9)->niedokrwistość megaloblastyczna, zmniejszona synteza nukleotydów purynowych, co powoduje niezdolność komórek do wytwarzania DNA->niezdolność podziałów-suplementacja kwasem foliowym obniża częstość występowania NTD

Niedobór kobalaminy(B12

niedobór THF(bo N5-metyloTHF nie ulega utylizacji) -> nie może zachodzić synteza puryn i TMP->niedokrwistość megaloblastyczna

Niedokrwistość złośliwa

Przyczyna: autoimmunologiczna destrukcja komórek okładzinowych żołądka odpowiedzialnych za syntezę IF-> B12 nie może być wchłaniana ->cieżkie upośledzenie wchłaniania B12->niedokrwistość złośliwaObjawy: neuropsychiczneLeczenie:duże ilości doustnie podawanej B12, lub domięśniowo iniekcje z cyjankobalaminą

Beriberi

Przyczyna:niedobór tiaminy(występuje na obszarach, gdzie ryż polerowany to główny składnik diety)Objawy: suche(neuropatia obwodowa, gł.kończyny dolne), wilgotne(obrzęki na tle kardiomiopatii rozstrzeniowej)

Pelagra

Przyczyna:niedobór niacyny(np. Przez diete opartą na kukurydzy)Objawy: dermamitis(wrażliwe na światło zapalenie skóry, diarrhea(biegunka), dementia(otępienie), nieleczona-> death

Hiperlipoproteinemia IIb

wzrost VLDL, LDL, leczenie niacyną

Niedobór B2

zajady, zapalenia skóry, zapalenie języka

Mnogi niedobór karboksylazy(MCD)

na skutek obniżonej, zdolności dodawanie biotyny do karboksylaz podczas ich syntezy lub jej usuwania w trakcie degradacji tych enzymów, Leczenie:suplementacja biotyną

*Ślepota zmierzchowa(nyktalopatia)

Przyczyna:Niedobór witaminy A->próg zdolności widzenia ulega podwyższeniu, co utrudnia widzenie w warunkach słabego oświetlenia

Przewlekły niedobór witaminy A

nieodwracalna utrata komórek wzrokowych

Cieżki niedobór witaminy A

kseroftalemia->owrzodzenie rogówki—>utrata wzroku(powstanie nieprzezroczystej tkanki bliznowatej) , patologiczna suchość spojówek i rogówek(częsciowo przez wzrost syntezy keratyny)

Hiperwitaminoza A

sucha i swędząca(bo ograniczona synteza keratyny) skóra, marskość wątroby, wzrost ciśnienia śródczaszkowego ->imitacja objawów guza mózgu , działanie teratogenne, zaburzenia mineralizacji kości i ich złamania

Krzywica pochodzenia pokarmowego

Przyczyna:niedobór wit. D->krzywica u dzieci i ostemalacja u dorosłychObjawy: krzywica( ciągłe tworzenie macierzy kolagenowej, ale niekompletna mineralizcja), osteomalacja(demineralizacja wcześniej utworzonej kości-> wzrost podatnośći na złamanie)

Wrodzona krzywica

mutacja receptora witaminy D

Osteodystrofia nerkowa

Przyczyna:przewlekła choroba nerek-> obniżenie zdolności do wytwarzania aktywnej postaci wit. D3, zachodzi też zwiększona retencja PO4 3—>hiperfosfatemia i hipokalcemiaLeczenie:suplementacja wit. D ale musi być skorygowana z terapią redukującą steżenie PO4 3- aby nie było dalszej utraty macierzy kostnej i wytrącania kryształów fosforanu wapnia

Hipoprotrombinemia

gdy maleje wytwarzanie witaminy K w skutek zmniejszenia ilości bakterii jelitowych(np. Przez antybiotykoterapie )

Niedobór witaminy K u noworodków

bo mają jałowe jelita, zaleca się jednorazową domięśniową dawkę witaminy K

Zespół Menkesa„choroba kręconych włosów)

Przyczyna:zaburzenie transportu pokarmowej Cu z eneterocytów do krążenia przy udziale ATPazy transportującej Cu(ATP7A)—>systemowy niedobór CuSkutek: mało wolnej miedzi w osoczu i moczu, ale też mało cerurplazminyObjawy:zmiany degeneracyjne i zaburzenia tkanki łącznej, zmiany we włosach,-najłagodniesza postać-> róg potylicznyDziedziczenie: sprzężone z płcią, rzadkieLeczenie: podawanie Cu

Choroba Wilsona

Przyczyna: zaburzenie odpływu Cu z wątroby do żółci z udziałem ATP7B-> Cu gromadzi sie w wątrobie-> do kriw-> odkłada się w mózgu, oczach, nerkach, skórzeSkutek:duże stężenie, wolnej Cu w surowicy i moczuObjawy:dysfunkcja wątroby, objawy neurologiczne i psychiatryczne, pierścienie Kaisera-Fleichera(depozyty rogówkowe Cu)Dziedziczenie:autosomalnie recesywnieLeczenie: długotrwałe podawanie czynników chelatujących Cu jak penicylamina

Choroba Brandta

Przyczyna: defekt jelitowego transportera Zn -> ciężki niedobór ZnObjawy: wysypka, spowolnienie wzrostu i rozwoju, biegunka, niedobory immunologiczne, ale też problemy ze wzrokiem

Choroba Hashimoto

pierwtona niedoczynność tarczycy spowosowana autoimmunologiczną destrukcją TPO

Choroba Keshan

kardiomiopatia spowodowana spożywaniem żywności produkowanej na glebie ubogiej w selen